Problemen met eten

Psychische gevolgen

Demo behandeling

Psychische gevolgen

'Mijn figuur was zo belangrijk voor me geworden dat ik eigenlijk niet eens meer in de gaten had dat ik ook nog andere positieve eigenschappen had. Toen het me niet lukte om mijn streefgewicht te bereiken, voelde ik me alleen maar waardeloos en depressief.'

Niet alleen de lichamelijke gevolgen zijn ingrijpend, ook op psychisch vlak brengt een eetprobleem of -stoornis u uit balans. Veelal begint een eetprobleem met een lijnpoging, die niet alleen als doel heeft wat kilo's kwijt te raken, maar vooral ook om meer zelfwaardering te krijgen. Ironisch genoeg zijn de gevolgen het tegenovergestelde. Nieuwe lijnpogingen maken dat u in een neergaande spiraal terecht komt. Ze zijn fnuikend voor uw zelfvertrouwen en maken u steeds onzekerder. Sombere en angstige gevoelens nemen juist toe.

'Ik besloot een nog strenger dieet te volgen en raakte van de regen in de drup. Ik kon het dieet niet volhouden en sloeg dan door naar de andere kant. Eten was mijn ergste vijand maar vaak ook mijn grootste vriend. Ik was ten einde raad.'

Eetbuien leiden altijd tot schaamte en schuldgevoel en een verminderde zelfwaardering. Een eetbui betekent immers dat u de controle kwijt bent geraakt; u vindt misschien dat u gefaald heeft. Streng lijnen of vasten kan tijdelijk het gevoel geven weer alles onder controle te hebben; tijdelijk, want het risico op een nieuwe eetbui neemt door het lijnen toe.
Ook lijnen of vasten zonder dat er eetbuien op volgen, geven geen blijvend gevoel van controle. Verminderde concentratie en minder energie maken dat de angst om de controle te verliezen groter wordt. Als de oplossing wordt gezocht in nog wat strenger lijnen, zit u in een even benauwende neergaande spiraal.

De mogelijke psychische gevolgen van eetproblemen op een rij:

  • lage zelfwaardering;
  • stemmingswisselingen;
  • schaamte, schuldgevoel, het gevoel te falen;
  • hierdoor een slecht zelfbeeld en een toenemend gevoel van waardeloosheid;
  • controleverlies met als gevolg gevoelens van machteloosheid, hulpeloosheid;
  • gedachten en emoties die volledig in het teken staan van zorgen om gewicht en figuur;
  • dwangmatig gedrag en rituelen;
  • angst voor ontdekking met als mogelijk gevolg achterdocht, vijandigheid;
  • angst voor sociale situaties, vooral als deze met eten te maken hebben of als het lichaam gezien wordt;
  • toename in gebruik van tabak, alcohol of drugs;
  • isolatie en vereenzaming;
  • angststoornissen of depressie;
  • gedachten aan zelfmoord en pogingen daartoe.

'Ik dacht dat ik mij wel gelukkiger zou voelen als ik eenmaal een perfect lichaam had. Maar goed dat ik er achterkwam dat ik nog veel meer ben dan mijn slanke lijn alleen. Ik heb geleerd om met tegenslagen om te gaan in plaats van ze te willen voorkomen. En het klinkt misschien raar, maar juist daardoor voel ik mij veel beter en sterker. Ik voel mij nu een completer mens.'

De psychische gevolgen zijn zonder meer ernstig te noemen. Het goede nieuws is dat met de aanpak van het eetprobleem ook psychisch herstel optreedt.

Terug

Eetstoornissen en andere aandoeningen

Vaak komen eetstoornissen voor in combinatie met andere aandoeningen op het psychische vlak. Zo is uit onderzoek gebleken dat tot tweederde van de mensen met anorexia nervosa ook lijdt aan depressieve klachten. Anorexia nervosa gaat ook vaak samen met dwanggedachten en -handelingen, sociale fobie of middelenmisbruik.
Voor boulimia nervosa geldt dat ongeveer de helft van degenen die daaraan lijden, te kampen heeft met depressie. Ook angstklachten komen vaak voor. Verder komt boulimia nervosa geregeld voor in combinatie met de borderline persoonlijkheidsstoornis.
Mensen met een eetbuistoornis hebben vaker depressieve klachten dan mensen die wel ernstig overgewicht hebben maar geen eetbuien. Ook de combinatie van eetbuistoornis en angst- en paniekklachten komt geregeld voor, evenals eetbuistoornis en borderline persoonlijkheidsstoornis.

Is het één het gevolg van het ander? Dat is niet altijd duidelijk te zeggen. Een eetstoornis kan bijvoorbeeld een depressie of angststoornis veroorzaken. Maar het omgekeerde kan ook: een psychische aandoening die er in de eerste plaats was, maar door een eetstoornis meer op de achtergrond is geraakt.

Betekent dit nu dat u zich eerst beter moet voelen voordat u uw eetprobleem kunt aanpakken? Nee, zo'n aanpak zal waarschijnlijk niet erg succesvol zijn. Zijn er naast het eetprobleem andere problemen op psychisch gebied, dan is een geïntegreerde aanpak - waarbij zowel het eetprobleem als de andere problemen behandeld worden - de beste keuze.

Terug